ปลาถ้ำไร้ตาในประเทศเม็กซิโกอาจช่วยรักษาโรคเบาหวาน

ปลาถ้ำไร้ตา Astyanax Mexicanus ภาพโดย the creative commons

นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดกำลังศึกษาปลาถ้ำไร้ตาที่สามารถดำรงชีวิตอยู่อย่างมีสุขภาพดี ถึงแม้ว่าร่างกายจะอ้วนและมีน้ำตาลในเลือดสูงเกินปกติ กลไกสำคัญของร่างกายของปลาถ้ำที่สามารถป้องกันโรคต่างๆจากการมีภาวะน้ำตาลในเลือดสูงอาจวันหนึ่งช่วยบำบัดรักษาผู้ป่วยที่เป็นโรคเบาหวานได้ในอนาคต

ผลการวิจัยที่ตีพิมพ์เมื่อเร็ว ๆ นี้ในวารสาร Nature ได้แสดงให้เห็นว่าปลาถ้ำที่พบอาศัยอยู่ในถ้ำมืดของเม็กซิโกมีความสามารถในการปรับตัวพิเศษเฉพาะที่ทำให้ร่างกายรับกับภาวะระดับน้ำตาลที่สูงมากได้โดยไม่ส่งผลเสียทางสุขภาพแต่อย่างใด ซึ่งนักวิทยาศาสตร์กล่าวว่ากลไกดังกล่าวเป็นที่น่าทึ่งถึงแม้ว่ายังไม่รู้ว่าการศึกษานี้จะสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการรักษาได้โดยตรงกับมนุษย์

อินซูลินคือฮอร์โมนที่ร่างกายผลิตออกมาเพื่อใช้ในการดูดซับน้ำตาลในกระแสเลือดเพื่อส่งผ่านเป็นพลังงานให้กับเซลล์ต่างๆ น้ำตาลในเลือดหรือกลูโคสไม่สามารถใช้เป็นพลังงานในเซลล์ได้โดยตรงจะต้องส่งผ่านไปยังเซลล์โดยอินซูลิน ในผู้ป่วยที่เป็นโรคเบาหวานชนิดที่สองร่างกายจะมีปัญหาเรื่องผลิตอินซูลินไม่เพียงพอหรือไม่ก็อินซูลินที่ผลิตออกมาไม่ไม่สามารถนำไปใช้ได้เพราะเซลล์ไม่ยอมรับต่ออินซูลินหรือเรียกว่าการต่อต้านอินซูลินหรือดื้อต่ออินซูลิน

ปลากถ้ำมีพันธุกรรมที่ทำให้เซลล์ในร่างกายต่างๆของมันต่อต้านอินซูลินที่ผลิตออกมาเป็นผลทำให้น้ำตาลในเลือดของปลาถ้ำมีระดับสูง ซึ่งเหมือนกับในร่างกายของมนุษย์ที่เป็นโรคเบาหวานชนิดที่สอง แต่ภาวะน้ำตาลในเลือดนั้นไม่ได้ทำให้ปลาถ้ำเหล่านั้นมีปัญหากับโรคต่างๆเหมือนกับในมนุษย์ ซึ่งเป็นกลไกตามธรรมชาติของปลาที่น่าทึ่ง และอาจเป็นกุญแจไขปัญหาในการรักษาโรคเบาหวานในมนุษย์ในอนาคต

ในการศึกษาก่อนหน้านี้พบว่าปลาถ้ำมีพันธุกรรมที่ทำให้มันมีความต้องการอาหารอย่างไม่รู้จักอิ่ม เพราะเป็นกลไกตามธรรมชาติที่ในถ้ำจะมีช่วงเวลาที่หาอาหารยาก การสะสมพลังงานของมันไว้ใช้ในเวลาขาดแคลนจึงเป็นเรื่องที่จำเป็น ถ้าภาวะการกินอาหารไม่รู้จักอิ่มเกิดขึ้นในมนุษย์จะเป็นอันตรายที่นำไปสูโรคต่างๆ

ในการศึกษาครั้งนี้นักวิทยาศาสตร์ได้เลี้ยงปลาถ้ำและปลาแม่น้ำที่ผอมกว่าและอยู่ในสายพันธุ์ใกล้เคียงกันเพื่อการศึกษาเปรียบเทียบ และจากการเฝ้าตรวจระดับน้ำตาลในเลือดของปลาทั้งสองชนิดพบว่าปลาถ้ำจะมีระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงกว่าปลาแม่น้ำหลังจากได้รับอาหารและหลังจากช่วงเวลาสั้นๆของการอดอาหาร

แต่หลังจากการอดอาหารเป็นระยะเวลานาน 21 วันระดับน้ำตาลในเลือดของปลาถ้ำจะลดต่ำลงมากกว่าปลาแม่น้ำอยู่มาก ซึ่งแสดงให้เห็นว่าปลาถ้ำมีการรักษาเสถียรภาพของน้ำตาลในเลือดไม่ค่อยดี และหลังจากการตรวจและเปรียบเทียบพันธุกรรมพบว่าปลาทั้งสองชนิดมีความแตกต่างที่ตัวรับอินซูลินของเซลล์ต่างๆ ซึ่งบ่งชี้ว่าปลาถ้ำมีภาวะดื้อต่ออินซูลินหรือเซลล์ไม่ยอมรับต่ออินซูลิน

อย่างไรก็ตามถึงแม้ปลาถ้ำจะมีภาวะดื้อต่ออินซูลินและเป็นผลทำให้มีระดับน้ำตาลในเลือดสูงและมีภาวะตับคั่งไขมันซึ่งเป็นภาวะของโรคเบาหวานชนิดที่สองปลาถ้ำไม่ได้แสดงถึงอาการของการมีสุขภาพไม่ดีใดๆเลย นอกจากนั้นปลาถ้ำยังแสดงอาการของความชราภาพน้อยกว่าปลาแม่น้ำเมื่ออายุสูงขึ้นอีกด้วย

การศึกษาทำความเข้าใจกลไกร่างกายของปลาถ้ำที่สามารถดำรงชีิวิตอยู่อย่างมีสุขภาพที่ดีถึงแม้มีภาวะน้ำตาลในเลือดสูงจะทำให้นักวิทยาศาสตร์ศึกษากลไกดังกล่าวเพื่อนำมาพัฒนาในการช่วยบำบัดรักษาผู้ป่วยที่เป็นโรคเบาหวานได้ในอนาคต

 


 

ที่มาวารสารทางวิชาการ Nature

 

error: กด RightClick แทน