พบมีความผันผวนของออกซิเจนบนดาวอังคารที่ไม่สามารถอธิบายได้

แอ่งธรณี Gale Crate ภาพ NASA/JPL-Caltech/ASU/UA

เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของการสำรวจอวกาศนักวิทยาศาสตร์ได้ตรวจวัดการเปลี่ยนแปลงของแก๊สเหนือพื้นผิวของแอ่งธรณีเกล (Gale Crater) บนดาวอังคารที่เป็นไปตามฤดูกาล และในการเปลี่ยนแปลงนั้นมีการเปลี่ยนแปลงของออกซิเจนที่นักวิทยาศาสตร์ไม่สามารถอธิบาย

ในช่วงสามปีดาวอังคาร(หรือเกือบหกปีบนโลก) ยานสำรวจแลนด์โรเวอร์คิวริออซิตี (Curiosity) ซึ่งมีเครื่องมือวิเคราะห์อากาศที่เรียกว่า แซม (SAM) ได้ทำการตรวจวัดและวิเคราะห์อากาศเหนือแอ่งธรณีเกล (Gale Crater) และพบว่าอากาศบนดาวอังคารนั้นประกอบด้วยปริมาณของแก๊ซคาร์บอนไดออกไซด์ 95%  ไนโตรเจนโมเลกุล 2.6% อาร์กอน 1.9% ออกซิเจนโมเลกุลโมเลกุล 0.16% และคาร์บอนมอนอกไซด์ 0.06% เพื่อการเปรียบเทียบบรรยากาศของโลกประกอบด้วยไนโตรเจนเป็นส่วนใหญ่อยู่ที่ 78.09 เปอร์เซ็นต์และออกซิเจน 20.95 เปอร์เซ็นต์

ผลการวิเคราะห์ของแซมยังได้เปิดเผยอีกว่า ความดันบรรยากาศบนดาวอังคารเปลี่ยนแปลงหมุนเวียนตลอดทั้งปี ในซีกส่วนของดาวอังคารที่เป็นฤดูหนาวคาร์บอนไดออกไซด์จะแข็งตัวอยู่เหนือขั้วเหนือ ซึ่งเป็นสาเหตุทำให้ความดันลดลงไปทั่วทั้งซีกส่วนของดาวอังคารนั้น  สิ่งนี้ส่งผลให้เกิดการกระจายตัวของแก๊ซไปทั่วทั้งดาวอังคารเท่า ๆ กัน

ความผันผวนของออกซิเจน Credits: Melissa Trainer/Dan Gallagher/NASA Goddard

ในฤดูใบไม้ผลิเมื่อความหนาวเย็นของขั้วดาวอังคารอุ่นขึ้นก็จะปลดปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ออกมา ซึ่งก็จะทำให้ความดันเพิ่มขึ้นในซีกของดาวอังคารส่วนนั้น จากนั้นก็จะกระจายตัวไปส่วนของซีกดาวอังคารที่เป็นฤดูหนาว ดังนั้นความผันผวนของแก๊สอื่น ๆ ในชั้นบรรยากาศจะเป็นไปตามสัดส่วนของระดับคาร์บอนไดออกไซด์ที่มีอยู่ในชั้นบรรกาศ จากการวิเคราะห์ของแซมพบว่าที่ปริมาณของไนโตรเจนและอาร์เป็นไปตามนั้น แต่ที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์ต้องงงงวยก็คือปริมาณของออกซิเจนในบรรยากาศไม่ได้เป็นไปตามกฎนั้นและไม่รู้ว่าเกิดขึ้นด้วยเหตุผลอันใด

ออกซิเจนจะเพิ่มขึ้นตลอดทั้งฤดูใบไม้ผลิและฤดูร้อนมากถึง 30% และลดลงมาในระดับที่ดาดการณ์ได้ในฤดูใบไม้ผลิ และจะเกิดซ้ำทุก ๆ ปีแม้ว่าปริมาณของออกซิเจนที่เพิ่มขึ้นในชั้นบรรยากาศแต่ละปีจะแตกต่างกันก็ตาม ไม่มีกระบวนการเคมีที่นักวิทยาศาสตร์รู้กันที่สามารถใช้อธิบายผลการเปลี่ยนแปลงออกซิเจนได้ นั่นก็หมายความว่าจะต้องมีบางสิ่งบางอย่างที่ผลิตออกซิเจนออกมาแล้วปลดปล่อยออกไปในบรรยากาศ

สิ่งที่อาจเป็นไปได้ก็คือเครื่องตรวจวัดมีการทำงานผิดปกติหรืออาจมีความผิดพลาดของระบบคอมพิวเตอร์ แต่จากการตรวจชอบของวิศวกรก็ไม่พบว่าระบบแซมทำงานผิดปกติและไม่มีข้อบ่งชี้ว่ามีความผิดปกติใดๆเกิดขึ้น

ความเป็นไปได้อีกประการหนึ่งก็คือว่าออกซิเจนอาจถูกผลิตขึ้นมาได้โดยน้ำหรือแก๊ซคาร์บอนไดออกไซด์ที่ปลดปล่อยออกมาในบรรยากาศ แต่จากการวิเคราะห์ของนักวิทยาศาสตร์ทำให้เหตุผลนี้ไม่สามารถเป็นไปได้เนื่องจากบนดาวอังคารไม่มีน้ำเพียงพอในชั้นบรรยากาศ และคาร์บอนไดออกไซด์สลายตัวช้าเกินไปที่จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของออกซิเจนที่สามารถตรวจวัดได้

นักวิทยาศาสตร์พบว่าความลึกลับดังกล่าวเกิดขึ้นกับแก๊สมีเทนเช่นกันก่อนหน้านี้ มีเธนจะมีอยู่ในบรรยากาศของดาวอังคารภายในแอ่งธรณีเกลเสมอ แต่มีอยู่ในที่น้อยโดยปริมาณ 0.00000004% ซึ่งแทบจะไม่สามารถตรวจจับได้ แต่เครื่องมือวัดแซมก็ยังจับวัดได้ และชี้ให้เห็นเช่นกันว่า มีเทนมีการเปลี่ยนแปลงขึ้นลงอย่างไม่เป็นรูปแบบที่แน่นอนตลอดทั้งปี แต่จะมีอยู่ประมาณ  60% ในหน้าร้อน ซึ่งนักวิทยาศาสตร์ไม่สามารถอธิบายเหตุผลของการเปลี่ยนแปลงนั้นได้เช่นกัน

บางครั้งระดับของมีเธนและระดับของออกซิเจนก็ดูเหมือนจะเพิ่มขึ้นตามกันไป นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าเป็นไปได้ว่าอะไรก็ตามที่ทำให้เกิดความผันผวนในระดับของแก๊สมีเธนก็อาจเป็นสิ่งที่ทำให้เกิดความผันผวนของออกซิเจนเช่นกัน ซึ่งนักวิทยาศาสตร์ได้กล่าวว่าพวกเขายังคงไม่มีคำตอบ

ออกซิเจนและมีเทนสามารถผลิตได้ทั้งจากสิ่งมีชีวิตเช่นผลิตจากจุลินทรีย์ และอาจผลิตจากกระบวนการทางเคมีที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับสิ่งมีชีวิตเช่นกระบวนการทางเคมีที่เกี่ยวข้องกับน้ำและหิน นักวิทยาศาสตร์กำลังพิจารณาความเป็นไปได้ทั้งหมดแม้ว่าพวกเขาจะไม่มีหลักฐานที่น่าเชื่อถือว่ามีสิ่งมีชีวิตบนดาวอังคาร ยานสำรวจแลนด์โรเวอร์คิวริออซิตีไม่มีเครื่องมือที่สามารถบ่งชี้แหล่งที่มาของแก๊สมีเทนและออกซิเจนว่ามาจากสิ่งมีชีวิตหรือมาจากกระบวนการเคมีทางธรณีวิทยา แต่นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่ากระบวนการเคมีทางธรณีวิทยาน่าจะเป็นไปได้มากที่สุด

 

 

error: กด RightClick แทน